Terug

 Vertrouwen komt te voet, niet te paard

De voormalige fractievoorzitter van de PvdA in de Tweede Kamer; Thijs Wöltgens, stelt in het Utrechts Nieuwsblad van woensdag 3 maart jl. dat er twee definities zijn van het begrip democratie. In de eerste definitie is democratie het verhinderen dat heersers tirannen worden. Hij noemt dat georganiseerd wantrouwen. Volgens zijn andere definitie is democratie de heerschappij van het goed geïnformeerde volk. En dat werkt alleen als de kiezers vertrouwen stellen in de gekozen politici.

Duidelijk is dat de voorkeur van Wöltgens uitgaat naar de heerschappij van het goed geïnformeerde volk. Alleen dan is er volgens hem voldoende vertrouwen onder de mensen om ook daadwerkelijk hun stem uit te brengen en ook verder in de samenleving te participeren. Als ideaalbeeld kan ik mij wel in de gedachtegang van Wöltgens vinden. Maar de werkelijkheid is een stuk weerbarstiger. Het ideaal van de goed geïnformeerde burger is helaas nog ver te zoeken.

Ondoorgrondelijk
Want bijna niemand heeft nog zicht op de werkelijke afspraken die er tussen overheid en bedrijfsleven worden gemaakt. Bijvoorbeeld in Publiek Private Samenwerkingsvormen waarin publiek geld op private wijze (en dus slecht controleerbaar) wordt uitgegeven. Wie kan doorgronden wie er in Nederland echt aan de touwtjes trekken? Heel vaak zijn dat niet de politici maar ambtenaren. Die blijven immers zitten als de politici al lang weer vervangen zijn. En nog een andere vraag: hoe staat het met de controle? Zo effectief zijn de accountants niet gebleken; niet bij Ahold, niet bij frauderende bouwbedrijven, maar ook niet bij de overheid. Ook de controle door parlementariërs en gemeenteraadsleden schiet ernstig tekort. Echt de vinger leggen op de zere plek lukt zelden. Politici die kritische vragen stellen worden vaak genegeerd of met een kluitje in het riet gestuurd. En klokkenluiders kunnen het helemaal wel vergeten, daar begint dus niemand meer aan.

Transparatie
Om de inwoners het vertrouwen terug te geven dat de informatie waar zij over kunnen beschikken juist en relevant is, zullen de zaakjes in ons land toch echt anders georganiseerd moeten worden. De ramen en deuren moeten open. Transparantie moet meer zijn dan een mooie verkiezingsleus, maar wortelen tussen de oren van politici en ambtenaren. En er zal de nodige afstand moeten komen met het bedrijfsleven. Maar vooral en vooreerst zal er de bereidheid moeten zijn om altijd en over alle belangrijke zaken verantwoording af te leggen. Een bekende wijsheid zegt; 'vertrouwen komt te voet en gaat te paard'. Thijs Wöltgens wil het te paard laten komen. Dat zal helaas niet lukken.

Houten 3 maart 2004,

auteur : Wouter van Kouwen

top | terug