Terug

Geheim is alleen geheim als er geheim op staat!

Na de uitspraak van de rechter in de zaak die het OM tegen mij heeft gevoerd lijkt er meer duidelijkheid te zijn gekomen. Maar is dat ook werkelijk zo?

Eindelijk meer duidelijkheid
Met deze parafrase uit vervlogen tijden op de bekende reclame voor een snoepjesmerk wordt het belang duidelijk van de uitspraak die de meervoudige strafkamer in Utrecht op 15 mei heeft gedaan.
Het feit dat er nu jurisprudentie is die aangeeft dat het openbaar maken van vertrouwelijke informatie iets anders is dan het schenden van een geheim geeft gemeenteraadsleden veel meer mogelijkheden om hun controlerende functie in alle openbaarheid effectief uit te oefenen.
Aan de andere kant kunnen colleges van B.en W en Gedeputeerde Staten na deze uitspraak nog slechts geheimhouding opleggen als zij daar de formele regels voor volgen die de wet voorschrijft. Daarbij zijn de artikelen 10 en 11 van de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) leidraad en het is, om maar een voorbeeld te noemen, noodzakelijk dat de door of namens het college opgelegde geheimhouding door de gemeenteraad in de eerstvolgende vergadering wordt bekrachtigd. Uiteraard dient zo’n besluit dan ook duidelijk gemotiveerd te worden.
Het stempel “vertrouwelijk” heeft hiermee op zichzelf geen enkele juridische status meer en daardoor wordt het voor colleges onmogelijk het grijze vertrouwelijke gebied op te zoeken waar allerlei zaken op oneigenlijke wijze aan de openbare democratische controle kunnen worden onttrokken.

Valkuilen
Betekent dit alles dat raadsleden nu maar van alles en nog wat openbaar kunnen maken?
Dat lijkt niet verstandig. In de eerste plaats is het afspreken van vertrouwelijkheid iets wat ook zin kan hebben. Soms hebben colleges even tijd nodig om ergens mee naar buiten te komen en de reden daarvoor kan heel plausibel zijn. Het dan verbreken van de afgesproken vertrouwelijkheid kan door de collega’s als onbetrouwbaar worden ervaren en als een inbreuk op de mores van de raad. Omdat deze zaken in elke gemeente en provincie anders kunnen liggen is het van belang om in zulke zaken een zorgvuldige afweging te maken. Welk belang is groter? Het belang van volledige onmiddellijke openbaarmaking? In dat geval is het overigens wel zo netjes om eerst aan het college te vragen of het niet zelf tot openbaarmaking wil over gaan. Of is het belang van de mores van de raad groter; namelijk de ongeschreven spelregels waaraan iedereen zich eigenlijk dient te houden?
Ook speelt nog mee dat volgens de WOB “stukken met een vertrouwelijk karakter” niet geopenbaard hoeven te worden. Daar kan dus wel (onder voorwaarden) de geheimhoudingsplicht voor gelden. Het is lastig dat de wet hier weer het woord “vertrouwelijk” gebruikt, terwijl het om geheimen gaat.
Kortom, voorzichtigheid blijft geboden.

Nu wetteksten harmoniseren?
De uitspraak van de rechter heeft op 15 mei de kaders geschapen waardoor duidelijke, ondubbelzinnige regelgeving binnen handbereik is gekomen.
Duidelijk is in ieder geval:

• 1.Openbaarheid is de regel.
• 2.Vertrouwelijkheid kan soms verstandig zijn maar dan zo kort mogelijk; en heeft op zich echter geen juridische status.
• 3.Geheimhouding is de uitzondering, maar mag alleen worden opgelegd als dat volstrekt noodzakelijk is (WOB) en daarbij moeten procedures correct worden doorlopen..

Hoe we in sommige gevallen met deze materie moeten om gaan dient nog nader te worden uitgewerkt.

Wellicht kan onze Tweede Kamerfractie een handje helpen bij het op een lijn krijgen van de diverse wetteksten die op dit terrein van toepassing zijn.

Houten, 28 mei 2001

auteur : Wouter van Kouwen

top | terug