Terug
De nieuwe economie, gouden kalf of fata morgana?
Dit
artikel is nog steeds actueel en werd februari vorig jaar geplaatst
door Trouw en het Utrechts Nieuwsblad.
Voorwoord
Juni 2001
Inmiddels is de internet zeepbel doorgeprikt en zijn de aandelenkoersen
gekelderd. De onroerend-goedmarkt houdt vooralsnog redelijk stand.
Dat heeft volgens mij twee oorzaken: 1. aandelenbezitters steken
hun "geredde" aandelengeld nu in onroerend goed, en 2.
veel zwart geld wordt voor de komst van de Euro met de aankoop of
verbetering van onroerend goed ge"wit". Om die reden is
het doemscenario uit het artikel(nog) niet uitgekomen. Waakzaamheid
blijft echter geboden. Hoeveel beleggerswinst is sinds vorig jaar
immers niet verdampt? En wat voor invloed heeft dat op de economie???
En hoe zal het gaan als het positieve effect van al dat zwarte geld
over een half jaar is uitgewerkt???
Een
nieuwe religie
Niet de minsten onder ons verklaren zich de laatste tijd tot aanhangers
van de uit de Verenigde Staten overgewaaide Nieuwe Economie. In
een paginagrote advertentie verklaarde de voormalige minister van
economische zaken Hans Wijers onlangs: “Uiteindelijk zal alles
New Economy worden. De rest is Dead Economy”.
Ook Wijers is klaarblijkelijk inmiddels bekeerd tot deze nieuwe
religie.
Een religie die de (aspirant-) gelovigen voorhoudt dat zij in een
periode zijn aangeland van ongekende en aanhoudende economische
groei.
Het
gouden kalf?
Volgens de “gelovigen” zijn het met name de sterk toegenomen
communicatiemogelijkheden door middel van mobile telefonie en internet
die de hemel op aarde binnen handbereik brengen.
Maar is hier werkelijk sprake van een geheel nieuw en terecht aanbeden
godsgeschenk of danst men om een virtueel Gouden kalf?
Ik vrees dat het laatste het geval is. Als betrokkenen zich niet
zou laten verblinden door het goud wat blinkt, zou men kunnen zien
dat de waargenomen hemel op aarde een fata morgana is
Aan de vooravonden van de economische crises die de vorige eeuw
meermalen hebben geteisterd waren er net als nu steevast profeten
die een blijvende hoogconjunctuur voorspelden. Hoogmoed kwam toen
voor de val.
Een
kink in de kabel
Waarom denk ik dat ook nu de normale economische wetten gewoon van
kracht blijven en we dus ook na langere of kortere tijd weer gewoon
terug zijn bij af ? Dat zit hem, ironisch genoeg, juist in de economische
sectoren die het nu zo goed doen; de internetbusiness en de onroerend
goed markt. Ik zal ze beide kort aan een nadere beschouwing onderwerpen:
- 1.
de internetbusiness: bedrijven die tot op heden alleen maar verlies
hebben geleden worden op de beurs het best gewaardeerd en het
duurst betaald. Voor vermeende toekomstige winstgevendheid is
men bereid om nu veel geld neer te leggen. Rationele argumenten
zijn er niet of nauwelijks. Belegger zijn bang de boot te missen;
dáárom investeren zij. Noodzakelijke vragen over
toekomstige rendementen of over de risico’s (hackers!) worden
niet gesteld, laat staan beantwoord. En ook is het volstrekt onduidelijk
of er ooit een redelijke koers-winstverhouding mogelijk is. En
zo ja , voor welke bedrijven zal dat dan zijn en wanneer? De overname
golf waardoor de steeds smaller wordende top van onder steeds
meer geld uit de markt wegzuigt, maakt het allemaal extra ingewikkeld
en riskant. Het is eten of gegeten worden. Een paar jaar geleden
stonden we wat te gniffelen om die domme Albaniërs die op
de TV waren te zien met hun broekzakken binnenstebuiten; berooid
door het meedoen aan piramidespelen waar ze van hadden verwacht
dat ze er rijk van zouden worden. Wie garandeert ons dat velen
die thans investeren in internet niet te maken krijgen met een
fatale kink in de glasvezelkabel?
- 2.
De onroerend goed markt: ook hier nemen veel mensen een voorschot
op de toekomst met het afsluiten van torenhoge hypotheken. Volgens
het ministerie van VROM ontstaat er de komende jaren een overschot
van woningen. Dan zal blijken dat tienduizenden huizenbezitters
te veel geld hebben betaald voor te weinig woning. Als de rente
dan verder stijgt zijn de gevolgen niet te overzien.
Icarus in de 21 ste eeuw?
Bovenstaande voorspellingen zijn zeker niet nieuw, maar worden door
velen als een vorm van doemdenken terzijde geschoven. Het vervelende
is echter dat, áls zij uitkomen, ook al is het maar in geringe
mate, er een proces op gang kan komen dat nauwelijks meer kan worden
gestuurd. Als de angst om de boot te missen (met internetaandelen
of koophuizen) plaats maakt voor de angst om er mee te blijven zitten,
komen er psychologische processen op gang die geen psycholoog, psychiater,
laat staan econoom nog kan stuiten.
Groot verlies van koopkracht en het instorten van de economie is
dan onherroepelijk het gevolg.
Ik ben er van overtuigd dat we ongelukken alleen kunnen voorkomen
als we de risico’s van ons huidige economisch handelen zo nauwkeurig
mogelijk benoemen en rekening houden met de gewone economische grootheden.
Bijvoorbeeld met de wet van vraag en aanbod en het principe dat
het alleen de zon is die voor niets opgaat.
Ook zullen we bereid moeten zijn de overheid haar rol te laten behouden
als hoeder van het algemeen belang daar waar de marktwerking te
ver doorslaat.
Streven naar vernieuwing van de economie is een goede zaak. Maar
een op niets gebaseerd geloof dat "De Nieuwe Economie"
er al is kunnen we daarbij missen als kiespijn.
Hoe verging het immers Icarus die duizenden jaren geleden met vleugels
van was en veren dacht naar de zon te kunnen vliegen...?
De was smolt, de veren lieten los.......en Icarus viel te pletter.
Houten, 27 februari 2000
auteur
: Wouter van Kouwen
top
| terug
|
