Terug

Daadkracht, Duidelijkheid en Durf!

Zal Leefbaar Nederland inderdaad als breekijzer gaan functioneren in de landelijke politiek? Of zal er ook bij de andere landelijke partijen het nodige moeten veranderen om de democratie weer gezond te maken?

Volgens de Leefbaar Nederland voormannen Nagel en Westbroek moet het ook in de landelijke politiek allemaal anders. Na het succes bij gemeentelijke verkiezingen vinden deze lokalo’s het tijd geworden om de landelijke politiek te bestormen. En voor een deel hebben ze natuurlijk gelijk. Het eerder betrekken van burgers bij het maken van beleid, het betrachten van meer openheid bij de besluitvorming en een grotere transparantie bij de uitvoering; het zijn allemaal zaken die veel en veel beter kunnen dan nu landelijk en lokaal vaak het geval is.
Het politieke beleid van pappen en nathouden zoals dat al sinds 1982 (onder Lubbers) en in versterkte mate onder het paars van Wim Kok gemeengoed is geworden heeft geleid tot een overheid waarin de politiek en de door haar vertegenwoordigde kiezers vaak de grote afwezigen zijn.
Tegenstellingen worden niet meer expliciet gemaakt en uitgevochten, maar uitgepraat en toegedekt. Ambtenaren, belangengroepen en ingehuurde externen doen het werk en de politiek zet vervolgens de handtekening. Voor de kiezers is door deze uitwerking van het poldermodel het zicht op de politieke strijd weggevallen en daarmee ook een groot deel van de betrokkenheid.. Het is goed dat lokale partijen in de gemeenten en nu ook Leefbaar Nederland landelijk hier verandering in willen brengen. Maar voor mij is het nog maar de vraag of de door Nagel en Westbroek gekozen aanpak zal werken. Daarvoor zijn er nog te weinig wapenfeiten van lokale partijen bekend.
In Utrecht en Hilversum bijvoorbeeld zijn er nog maar heel kort “leefbare” wethouders. Te kort in ieder geval om te kunnen beoordelen of zij echt in staat zijn om de vastgeroeste patronen te doorbreken. In andere gemeenten waar de lokale partijen al langer op “het pluche” zitten zijn de successen niet altijd om over naar huis te schrijven. Zo is in Houten de ene lokale partij in de drie jaar dat zij deel uitmaakt van het college zodanig van haar achterban vervreemd dat er al nu weer een nieuwe lokale partij is opgericht. Dat schiet dus niet op.
Zoekend naar de oorzaken van het veelvuldig stranden van goedbedoelde pogingen om de bestaande cultuur te doorbreken (overigens soms ook van fracties van landelijk opererende partijen), kom je al gauw terecht bij niet eenvoudig te beïnvloeden zaken Ik doel dan op de onmiskenbare macht van ambtenaren, de invloed van externe bureaus, de zwakte van sommige wethouders en gemeenteraadsleden en vooral ook op de mores van bestuur en ambtelijke top. Een soms beklemmende mores die vaak door een jarenlang gekoesterde cultuur in stand wordt gehouden.
Alleen maar roepen dat het anders moet is in een dergelijke omgeving, naar mijn ervaring, volstrekt onvoldoende. De harde politieke werkelijkheid vraagt dan toch echt om een andere aanpak en in feite om politici met drie D’s: Daadkracht, Duidelijkheid en Durf.
Daadkracht: doe wat je hebt beloofd, pak door bij moeilijke zaken, luister nou eens echt naar je burgers en doe daar dan vervolgens ook wat mee.
Duidelijkheid: Het is een veeg teken dat Leefbaar Nederland nog geen echt programma heeft. Wat betreft de inhoudelijke kant is de politieke duidelijkheid nog in geen velden of wegen te bekennen en dat is een groot gemis. Het behoort juist tot de kern van de politiek om ten aanzien van relevante thema’s politieke posities in te nemen. Een echte politieke partij geeft de kiezer duidelijkheid; niet alleen over hoe ze iets willen bereiken ,maar vooral ook over wat ze wil bereiken en waarom.
En tenslotte; wellicht het allerbelangrijkste: Durf: Durf te doen waarvoor je gekozen bent. Durf kritisch te blijven , ook als dat door het establishment niet in dank wordt afgenomen. En durf eens door die mores heen te breken die er voor zorgt dat de zaak langjarig kon vastgeroesten. En vooral: durf te blijven luisteren naar de mensen waardoor je gekozen bent; ook als de beroepsbestuurders je vragen om juist aan hen loyaal te zijn.

Kortom: volgens mij is het een illusie om politiek te bedrijven zonder een goed doortimmerd programma. Daar zal Leefbaar Nederland nog een hele klus te klaren hebben. Maar nog groter is de illusie dat alleen de zogenaamde leefbare partijen de huidige vastgeroeste politieke cultuur zullen kunnen doorbreken. Daarvoor dienen er in alle politieke partijen mensen op te staan die, ieder vanuit hun eigen gedachtegoed, bereid zijn om de kiezers weer echt invloed te geven. Invloed bij het vorm geven van een meer open, transparante en dus veel democratischer samenleving, zowel lokaal als landelijk.

Houten, juni 2001

auteur : Wouter van Kouwen

top | terug